โรคไขมันในเลือดสูง (Dyslipidemia) เป็นโรคที่มีระดับไขมันในเลือดสูงกว่าค่าที่ถูกกำหนดขึ้นค่าปกติของไขมันอยู่ระหว่าง 140 and 200 mg/d ซึ่งค่าปกตินี้ได้มาโดยการเก็บข้อมูลทางสถิติของระดับไขมันในเลือดของคนทั่วไป เมื่อมีค่าเกินระดับหนึ่งมีโอกาสเสี่ยงต่อการเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจและตามมาคือโรคหัวใจขาดเลือด หรือกล้ามเนื้อหัวใจตาย การที่บุคคลใดควรจะมีระดับไขมันเท่าใด และจะเลือกการรักษาแบบไหนขึ้นอยู่กับว่ามีความเสี่ยงอื่นๆร่วมด้วย ดังนั้นการกำหนดระดับไขมันในแต่ละคนจึงอาจไม่เท่ากัน
โดยรวมโรคนี้ส่วนใหญ่พบได้จากคนที่อาศัยในเขตเมืองมากกว่าในเขตชนบท โรคไขมันในเลือดสูงมีแนวโน้มที่โรคนี้จะพบมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง สาเหตุมาจากการเปลี่ยนแปลงการดำเนินชีวิตและการบริโภคเป็นสำคัญ โดยเฉพาะพฤตจิกรรมการกิน อาหารที่มีไขมันสูงจะอาหารที่อุดมไปด้วยไขมันอิ่มตัว กินมากเกินไปจะทำให้ระดับไขมันในเลือดสูง ไขมันที่สูงจะเป็นความเสี่ยงของการเกิดหลอดเลือดแดงแข็ง อาหารที่มีไขมันสูงได้แก่น้ำมันจากสัตว์ น้ำมันปาล์ม กะทิ เนย มาร์การิน เนยเทียม หนังไก่ เครื่องใน เนื้อติดมัน ของทอดซึ่งไขมันในเลือดสูงจะไม่มีอาการ จะพบว่ามีไขมันในเลือดสูงได้จากนำเลือดไปตรวจดังนั้นจึงควรระมัดระวังเรื่องอาหารการกิน รวมทั้งตรวจสุขภาพประจำปีอย่างสม่ำเสมอ
สาเหตุของไขมันในเลือดสูง
• ความผิดปกติทางกรรมพันธุ์
• โรคบางโรค เช่น โรคเบาหวาน โรคอ้วน โรคความดันโลหิตสูง
• พฤติกรรมในการดำรงชีพการรับประทานอาหาร หวาน มันเค็ม เนื้อสัตว์ติดมัน อาหารทะเล, อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวมาก ไม่ได้คุมอาหาร, ไม่ได้ออกกำลังกาย, การดื่มสุราเป็นประจำ, การสูบบุหรี่การทานยาบางชนิด เช่น ยาสเตียรอยด์
• ปัจจัยเสี่ยงของโรคไขมันในเลือดสูง
• ปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้ไขมันในเลือดสูงได้แก่อ้วนหรือน้ำหนักเกิน
• ประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
ข้อปฏิบัติผู้ที่มีภาวะเสี่ยงไขมันในเลือดสูง
• จำกัดอาหารและเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม
• จำกัดปริมาณไขมันอิ่มตัว หรือ คอเลสเตอรอล เช่น เนื้อสัตว์ติดมัน เครื่องในสัตว์ สัตว์ที่มีกระดองแข็ง เช่น หอยนางรม ปู ปลาหมึก น้ำมันมะพร้าว กระทิ โดยปกติควรรับประทานคอเลสเตอรอลได้ไม่เกิน 300 มิลลิกรัมต่อวัน ยกเว้นผู้ป่วยที่เป็นโรคเบาหวาน รับประทานได้ไม่เกิน 200 มิลลิกรัม
• รับประทานอาหารที่มีไขมันไม่อิ่มตัว เช่น ถั่วต่างๆ เนื้อสัตว์ที่มีไขมันต่ำ ปลาชนิดต่างๆ
• เน้นประกอบอาหารแบบ ต้ม อบ นึ่ง ตุ๋น ยำ แทนการใช้น้ำมัน แต่ถ้าจำเป็นควรหันมาใช้น้ำมันจากพืช น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
• งดสูบบุหรี่
• ควบคุมน้ำหนักให้ได้ตามมาตรฐาน
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 3-4 ครั้งต่อสัปดาห์ ครั้งละ 20-30 นาที จะช่วยลดปริมาณไขมันในเลือดและเพิ่มระดับของ HDLที่เป็นคอเลสเตอรอลที่มีประโยชน์ต่อร่างการ
ไขมันในเลือดสูงทุกชนิดจะต้องรักษาด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การออกกำลังกาย การควบคุมอาหารประสิทธิผลของการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแต่ละชนิดขึ้นกับชนิดของไขมันที่สูง ผู้ป่วยที่ไขมัน LDL สูงการลดอาหารที่มีไขมันอิ่มตัว การลดน้ำหนักร่วมกับการออกกำลังกายจะได้ผลดี ดังนั้นในการเลือกวิธีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจะขึ้นกับชนิดของไขมัน
