เนื้องอกมดลูก (Myoma Uteri หรือ Uterine Fibroid) เป็นโรคของกล้ามเนื้อมดลูก เกิดจากการเปลี่ยนแปลงเซลล์กล้ามเนื้อของมดลูกที่ผิดปกติ อาจเกิดในเนื้อมดลูกหรืออยู่ในโพรงมดลูก หรือโตเป็นก้อนนูนออกมาจากตัวมดลูกอาการส่วนใหญ่เกี่ยวกับประจำเดือนกว่าครึ่งหนึ่งของผู้ที่มีเนื้องอกมดลูกมักจะไม่มีอาการ หากเนื้องอกที่มีขนาดเล็ก แต่สามารถตรวจพบเนื้องอกได้จากการตรวจสุขภาพด้วยการตรวจภายในหรืออัลตราซาวด์
อาการเนื้องอกมดลูก
• มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอด หรือมีเลือดประจำเดือนออกมากขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไป มีอาการซีดโดยไม่รู้ตัว
• ปวดท้องประจำเดือนมากกว่าปกติ
• ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะไม่สุด อาจเกิดจากก้อนเนื้องอกไปกดเบียดกระเพาะปัสสาวะ
• ท้องผูก อาจเกิดจากก้อนเนื้องอกไปกดเบียดลำไส้ใหญ่ส่วนปลายที่ต่อกับทวารหนัก หรือกดบริเวณทวารหนัก อาจมีอาการท้องอืด รู้สึกท้องโตขึ้นเรื่อยๆ
• เจ็บขณะมีเพศสัมพันธ์ ทั้งที่ไม่เคยเจ็บ
• คลำพบก้อน แม้อาจไม่มีอาการ แต่อาจคลำพบก้อนบริเวณอุ้งเชิงกรานหรือช่องท้อง เนื่องจากก้อนเนื้องอกมีขนาดใหญ่
• มีบุตรยากและแท้งบุตร เนื่องจากก้อนเนื้องอกยื่นเข้าไปในโพรงมดลูก เกิดการอุดตันของท่อนำไข่หรือขัดขวางการฝังตัวของตัวอ่อน
เมื่อมีอาการที่กล่าวมาแล้วอาจสงสัยว่าจะเป็นเนื้องอกมดลูก ควรที่จะเข้าพบแพทย์ทันทีเพื่อดูแลรักษา เริ่มต้นจากการซักประวัติ และสอบถามถึงอาการต่างๆ พร้อมกับทำการตรวจภายใน การตรวจด้วยการคลำ และทำอัลตราซาวด์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง เนื่องจากการทำอัลตร้าซาวด์ ทางหน้าท้องหรือทางช่องคลอด สามารถบอกตำแหน่งและขนาดของก้อนเนื้องอกได้ ว่าเป็นเนื้องอกที่มดลูกหรือเป็นก้อนจากโรคอื่น
วิธีรักษาเนื้องอกมดลูก
การรักษาเนื้องอกมดลูก ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น ขนาดของเนื้องอกในมดลูก และความต้องการมีบุตรที่จำเป็นต้องรักษามดลูกไว้ไม่ตัดทิ้ง หากเนื้องอกมีขนาดเล็กมักเริ่มรักษาด้วยการทานยา แต่ถ้าเนื้องอกมีขนาดใหญ่และอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและการดำเนินชีวิต แพทย์จะพิจารณาทำการผ่าตัด ซึ่งอาจจะผ่าตัดเอาเฉพาะเนื้องอกออก หรือตัดมดลูกออกทั้งหมด กรณีผ่าตัดเนื้องอกและมดลูกออกหมดจะทำให้การรักษาหายขาดเหมาะสำหรับผู้ที่มีบุตรเพียงพอหรืออายุมาก แต่หากผ่าตัดเลาะเฉพาะก้อนเนื้องอก มีโอกาสกลับมาเป็นเนื้องอกในมดลูกใหม่ได้
ดูแลตัวเองลดความเสี่ยงเป็นเนื้องอกมดลูก
การเกิดเนื้องอกมดลูกมีความสัมพันธ์กับพันธุกรรมและฮอร์โมนเพศหญิง ดังนั้นการดูแลสุขภาพไม่ให้น้ำหนักเกินจนอ้วนไป หรือการทานน้อยจนผอมไป หรือทำงานและใช้ชีวิตด้วยความเครียด จะส่งผลทำให้ต่อมใต้สมองหลั่งฮอร์โมนไปควบคุมการทำงานของรังไข่ไม่เป็นปกติ ฉะนั้นการดูแลสุขภาพโดยรวมจะช่วยให้การทำงานของฮอร์โมนเป็นไปอย่างปกติ ส่งผลให้อวัยวะต่างๆ ทำงานได้ดี รวมถึงมดลูกและรังไข่มีสุขภาพที่ดี ลดความเสี่ยงการเป็นเนื้องอกได้ทางหนึ่ง
ปัญหาภายในของคุณผู้หญิงนั้นไม่ใช่เรื่องไกลตัว โดยเฉพาะเนื้องอกมดลูกที่พบบ่อยในผู้หญิงและมีเพียงประมาณ 1 ใน 4 ที่แสดงอาการ กว่าจะรู้ตัวขนาดของเนื้องอกอาจเพิ่มขึ้นจนส่งผลกระทบกับอวัยวะใกล้เคียง ส่งผลให้อาการแย่ลงหรือการรักษามีความซับซ้อนยิ่งขึ้น การใส่ใจสัญญาณเตือนและรู้เท่าทันโรคนี้จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้ามและสามารถตรวจเช็คเบื้องต้นด้วยตัวเองจากการคลำได้ เนื้องอกมดลูกส่วนใหญ่ไม่ใช่เนื้อร้าย โดยจะพบว่ากลายเป็นเนื้อร้ายหรือมะเร็งไม่ถึง 1%
ก้อนเนื้องอกอาจเกิดเป็น 1 ก้อนใหญ่หรือก้อนเล็กๆ หลายก้อน และเมื่อก้อนเนื้องอกโตขึ้นจะไปกดทับอวัยวะบริเวณใกล้เคียงจนส่งผลแทรกซ้อนอื่นๆ ตามมา แต่ก็มีในบางรายที่เนื้องอกมดลูกไม่โตขึ้นและไม่ก่อให้เกิดอาการใดๆ โดยเนื้องอกมดลูกพบมากในสตรีวัยเจริญพันธุ์อายุประมาณ 30-50 ปีซึ่งควรที่จะเข้าไปตรวจร่างการโดยเฉพาะตรวจภายในได้ตั้งแต่อายุ 25-30 ปีขึ้นไป เพื่อลดความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นจากโคเนื้องอกมดลูก
