ท้องผูก เป็นอาการที่เกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัยตั้งแต่ทารกจนถึงวัยชรา ทารกที่เลี้ยงด้วยนมแม่อาจท้องผูกเมื่อเปลี่ยนไปกินมผสม หรือเมื่อเริ่มหัดกินอาหารเสริม และอาการมักหายไปเองเมื่อคุ้นกับอาหารใหม่
อาการท้องผูกอาจจะไม่เกี่ยวกับการรับประทานเลยก็เป็นได้ เมื่อเกิดอาการท้องผูกอาจจะรบกวนความสงบสุขในชีวิตประจำวัน ที่ทำให้ไม่สบายตัว หงุดหงิด ซึ่งเป็นอาการที่ไม่ควรจะว่างใจว่าเป็นการผิดปกติอย่างหนึ่งของร่างกายเท่านั้น หากปล่อยให้อาการเกิดขึ้นเป็นระยะเวลานาน ไม่รีบแก้ไขหรือรักษาตั้งแต่เริ่มเป็นปล่อยให้เรื้อรังอาจกลายเป็นโรคริดสีดวงทวาร ลำไส้ใหญ่อักเสบ ลำไส้ใหญ่เป็นแผล โชคร้ายหนักอาจถึงกับเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่
สาเหตุที่ทำให้ท้องผูก
1. เป็นอาการหนึ่งของโรค เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ถูกอุดตัน ต่อมไทรอยด์หรือพาราไทรอยด์ผิดปกติ เป็นต้น
2. เป็นอาการข้างเคียงของยา เช่น ยาลดกรดในกระเพาะอาหาร ยาลดความดัน ยาคุมกำเนิด เป็นต้น
3. ความเครียด มีความทุกข์หมกมุ่นในใจ ทำให้การขับถ่ายพลอยเปลี่ยนแปลงไปด้วย ที่เห็นชัดคือ ในขณะเดินทาง หากห้องน้ำห้องส้วมไม่สะอาด ต้องงดเว้นขับถ่าย บางวันยกยอดไปจัดการคราวเดียวเมื่อถึงบ้านแล้ว เดินทางบ่อยเข้า กลายเป็นท้องผูกเป็นประจำ
4. อาหารการกินกินอาหารไม่เพียงพอ กินอาหารไม่ถูกส่วน ไม่กินผักหรือผลไม้ กินน้ำน้อยเกินไป ไม่กินอาหารเช้า การกินการอยู่เปลี่ยนไป แปลกที่หรือแปลกอาหาร สิ่งแวดล้อมเปลี่ยนแปลง เปลี่ยนกิจวัตรประจำวันทั้งหมดนี้เป็นสาเหตุของอาการท้องผูกได้
การป้องกันอาการท้องผูก
อาการท้องผูกป้องกันได้โดยดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอในแต่ละวัน เพื่อให้ร่างกายได้รับน้ำเพียงพอ เฉลี่ยดื่มน้ำวันละ 5-8 แก้ว และป้องกันการเกิดภาวะขาดน้ำ ยกเว้นในบางกรณีที่การดื่มน้ำมีผลต่อสภาวะของร่างกายหรือโรคที่เป็นในขณะนั้น รวมไปถึงการหลีกเลี่ยงการดื่มเครื่องดื่มคาเฟอีน แอลกอฮอล์ และน้ำอัดลมมากเกินไป เพราะจะยิ่งทำให้ร่างกายขาดน้ำมากขึ้น
การรับประทานอาหารควรเลือกอาหารประเภทที่มีกากใยมากขึ้น โดยเฉพาะผักและผลไม้ โดยค่อย ๆ เพิ่มปริมาณการรับประทานขึ้นทีละน้อย เพื่อป้องกันไม่ให้ท้องอืด และในบางรายอาจเกิดปัญหาท้องผูกจากการรับประทานผลิตภัณฑ์จากนม จึงควรหลีกเลี่ยงหรือรับประทานในปริมาณน้อย
การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอประมาณ 30 นาทีต่อวัน หรือพยายามเคลื่อนไหวร่างกายในชีวิตประจำวันบ่อย ๆ จะเป็นการช่วยบริหารกล้ามเนื้อให้ทำงานได้ดีมากยิ่งขึ้น รวมไปถึงปรับพฤติกรรมการขับถ่ายให้ตรงเวลา ไม่อั้นอุจจาระเมื่อเกิดอาการปวดโดยไม่จำเป็น และหากพบอาการผิดปกติควรไปพบแพทย์ ซึ่งจะป้องกันไม่ให้อาการท้องผูกกลายเป็นอาการเรื้อรังหรือรุนแรงมากขึ้น
ภาวะแทรกซ้อนของอาการท้องผูก
อาการท้องผูกโดยทั่วไปไม่ค่อยก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ผู้ป่วยอาจมีอาการปวดในขณะขับถ่าย แต่หากเกิดอาการท้องผูกบ่อยมากขึ้นอาจส่งผลให้อุจจาระตกค้างอยู่ภายในลำไส้จนแห้งและแข็ง ทำให้ถ่ายออกได้ลำบากหรือไปเสียดกับผนังลำไส้และทวารหนักขณะถ่าย จึงอาจทำให้ถ่ายเป็นเลือด ในบางรายอาจพัฒนาเป็นแผลแตกรอบ ๆ ทวารหนักหรือโรคริดสีดวงทวารขึ้นได้ เนื่องจากต้องใช้แรงเบ่งในการขับอุจจาระผิดปกติควรไปพบแพทย์ ซึ่งจะป้องกันไม่ให้อาการท้องผูกกลายเป็นอาการเรื้อรังหรือรุนแรงมากขึ้นจนกลายเป็นโรคร้าย
